| Open Access
Alma Mater – Zeitschrift für interdisziplinäre Kulturforschungen 2026, Bd. 3(1) 73-96
Eğitim ve Devlet Yönetiminde Anadilin Normatif Alanı ve Anayasal Sınırları Üzerine Bir Araştırma
S. 73 - 96 | DOI: https://doi.org/10.29329/almamater.2026.1417.6
Veröffentlichungsdatum: Februar 23, 2026 | Einzeln/Gesamtansichten: 0/0 | Einzeln/Gesamtdownloads: 0/0
Zusammenfassung
Bu makale, ana dilin normatif alanını ele almakta ve ana dil olarak öğretilmesi yanı sıra eğitim ve devlet dili olarak kullanılıp kullanılamayacağı sorusuna da bir cevap aramaktadır. Türkiye temelinde ve modern demokratik ülkelerden örnekler vererek, her iki alanda ortaya çıkabilecek sorunlara çözüm bulmaya çalışmaktadır. Çalışmada, siyasi ve sosyal barış açısından demokratikleşme sürecinde ortaya çıkabilecek yeni sorunlar da öngörülmüş ve bunların nedenleri ve kaynakları dikkate alınarak ilgili kavramlar yeniden tanımlanmıştır. Konuya ilişkin anayasal ve kanuni dayanakların öncülüğünde ana dilin öğrenilmesi, ana dilde eğitim ve ana dilde etkin savunma konuları karşılaştırmalı örneklerle tartışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde tartışılan verilere dayanarak çözüm önerileri sunulmuştur. Makalede, azınlık ve bölgesel diller ulusal devletlerin bir sorunu olarak ele alınmakta ve günümüz demokratik devletlerinin azınlık ve bölgesel dillerle ilgili düzenlemeleri analiz edilmektedir. Bu bağlamda, Kürtçenin ana dil olarak öğretilmesinin yanı sıra, Kürtçenin eğitim sistemine entegre edilip edilemeyeceği de tartışılmaktadır. Bu çerçevede; Fransa, İspanya ve benzer sorunları olan diğer demokratik devletlerin geleneksel hukuki ve anayasal koşulları aşmak için uyguladıkları çözüm konseptleri analiz edilmekte ve konunun hukuki temelleri, özü dikkate alınarak incelenmektedir. Ayrıca, Kürt dilinin Türkiye’de kaderini belirleyen Lozan Antlaşması'nın ilgili maddeleri yeniden yorumlanmış ve çeşitli tespitlerde bulunulmuştur. Ana dilde eğitim bir haktır, ancak resmî dili öğrenmek de ulusal devletin egemenliğini ve sosyal uyumunu korumak için bir ön koşuldur. Çalışmada, etnik veya bölgesel dilin öğrenilmesinin yanı sıra, resmi dil olan Türkçe'nin öğrenilmesinin de zorunlu olması savunulmaktadır. Çalışmada, uluslararası anlaşmalara göre, ulusal egemenliği ve sosyal uyumu korumak için resmi dilin de öğretilmesinin hukuki gerekliliği vurgulanmaktadır.
Schlüsselwörter: Kürtçe, Ana dil, Ana dilde eğitim ve savunma, Kavramlar, Lozan Barış Antlaşması
APA 7. Auflage
Bayraktarli, .I.Y. (2026). Eğitim ve Devlet Yönetiminde Anadilin Normatif Alanı ve Anayasal Sınırları Üzerine Bir Araştırma. Alma Mater – Zeitschrift für interdisziplinäre Kulturforschungen, 3(1), 73-96. https://doi.org/10.29329/almamater.2026.1417.6
Harvard
Bayraktarli, . (2026). Eğitim ve Devlet Yönetiminde Anadilin Normatif Alanı ve Anayasal Sınırları Üzerine Bir Araştırma. Alma Mater – Zeitschrift für interdisziplinäre Kulturforschungen, 3(1), pp. 73-96.
Chicago 16. Auflage
Bayraktarli, Ihsan Yilmaz (2026). "Eğitim ve Devlet Yönetiminde Anadilin Normatif Alanı ve Anayasal Sınırları Üzerine Bir Araştırma". Alma Mater – Zeitschrift für interdisziplinäre Kulturforschungen 3 (1):73-96. https://doi.org/10.29329/almamater.2026.1417.6
Akbulut, O. (2012, 03 01). Resmi Dil ve Anayasalarda Düzenlenişi, , 153-182, 2012/3, s.173. Ankara Barosu Dergisi, s. 153-182.
Annick, D. H. (1990). The Acquisition of Two Languages from Birth: A Case Study 2. International Journal of Bilingualism, s. 249-263.
Bangert, Y., & C. R. (2010). Bedrohte Sprachen. Göttingen: Gesellschaft für bedrohte Völker.
Bayraktarli, I. Y. (2008). Die politische Debatte um die türkische Schrift-und Sprachrevolution von 1928. Freiburg: Hans Jürgen Maurer Verlag.
Bayraktarlı, İ. Y. (2011, Haziran 01). Ulus Devlet Eseri “Sınırdakiler”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2(2), s. 283-327. 07 10, 2025 tarihinde https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/208264 adresinden alındı
Bayraktarli, İ. Y. (2019). Die Türkei im Umbruch. Frankfurt: Hans Jürgen Maurer Verlag.
Boden, M. (1993). Nationalitäten, Minderheiten und ethnische Konflikte in Europa. München: Olzog Verlag.
Brunner, G. (1996). Nationalitätenprobleme und Minderheitenkonflikte in Osteuropa. Gütersloh: Verlag Bertelsmann Stiftung.
Buran, A. (2006, Haziran 01). Karma Diller ve İki Örnek: Klasik Osmanlıca ve Kürtçe. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(20), s. 19-33.
Buran, A. (2011, Haziran 01). Kürtler ve Kürt Dili. Turkish Studies, 1(20), s. 43-57. Ağustos 01, 2025 tarihinde https://dergipark.org.tr/tr/pub/erusosbilder/issue/23753/253080 adresinden alındı
Cafer, S. K. (1934). Gaspıralı İsmail Bey. Dilde, Fikirde,İşte Birlik (Gaspıralı İsmail Bey. Verbund in Sprache, in Denken, in der Arbeit). İstanbul: Matbaacılık ve Neşriyat Türk A. Ş.
Commission, E. (2025, September 21). Political, Social and Economic Background and Trends. Ağustos 04, 2025 tarihinde Eurydice: https://eurydice.eacea.ec.europa.eu/chapter-topics/political-social-and-economic-background-and-trends adresinden alındı
Çelik, Z. (2013, Ekim 01). Perspektif. Ana dilde Eğitim: Dünyada Yaygın Uygulama Modelleri(21), s. 1-4. Ağustos 15, 2025 tarihinde http://file.setav.org/Files/Pdf/20131009123554_anadildeegitim.pdf adresinden alındı
Dieter, O. (1993). Der Wahn des Nationalen. Die Alternative der offenen Republik. Freiburg: Herder Verlag.
Eco, U. (1997). Die Suche nach der vollkommenen Sprache. München: dtv.
Eren, H. (2022). Sözlük. Ankara: TDK .
Euractiv. (2018, Mai 08). Die europäische Geschichte lebt durch die Vielfalt ihrer Sprachen. Ağustos 25, 2025 tarihinde Euractiv: https://www.euractiv.de/section/soziales-europa/news/zum-europatag-die-europaeische-geschichte-lebt-durch-die-vielfalt-ihrer-sprachen/ adresinden alındı
Europe, C. o. (1992, November 05). European Charter for regional or Minority Languages. European Treaty Series No. 148. https://rm.coe.int/1680695175 adresinden alındı
Everhard, H. (2000). Politik-Lexikon. München: De Gruyter Oldenbourg.
Fischer, H. (1988). Ethnologie. Einführung und Überblick . Berlin: Dietrich Reimer.
Gülensoy, T. (1993). Doğu Anadolu Ağızları Üzere Düşünceler. Türk Dili.
Hettlage, R. (1994). Nationalstaat und Nation in Spanien. B. E. (Hrsg.) içinde, Das Prinzip der Nation in modernen Gesellschaften (s. 145-170). Opladen: VS Verlag für Sozialwissenschaften.
Karakehya, H. (2015). Ceza Muhakemesinde Sanığın Meramını Anlatabilme Hakkının Unsurları vol.3, no.2, 2015, s. 201. Journal Of Penal Law and Criminology-Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, 3(2), s. 199-226. Ağustos 21, 2025 tarihinde https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuchkd/issue/30753/332501#article_cite adresinden alındı
Kemal, M. (1999). Eskişehir-İzmit Konuşmaları 1923. Ankara: Kaynak Yayınları.
Kirchhof, P. (2004). Deutsche Sprache. J. Isensee içinde, Handbuch des Staatsrechts, Verfassungsstaat (Cilt 2, s. 209- 261). Heidelberg: C. F. Müller.
Kommission, E. (2004). Europa in Bewegung. Ağustos 02, 2025 tarihinde Viele Sprachen, eine einzige Familie. Sprache in der Europäischen Union: http://www.ostbelgienlive.be/PortalData/2/Resources/downloads/europe_direct/Viele_Sprachen.pdf adresinden alındı
Konfüçyüs. (2025). konfuzius. Ağustos 06, 2025 tarihinde Zitate.de: https://www.zitate.de/search?q=konfuzius; adresinden alındı
Krafft, A. (2014). Zur Entwicklung metasprachlicher Fähigkeiten bei Kindern mit ein- und mehrsprachigem Hintergrund. Frankfurt: Schneider-Verlag Hohengehren.
Liaisan, Ş. (2016, Aralık). Rusya Federasyonu’nun Etnik ve Dinsel Yapısı. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi , 3(2), s. 15-32. Septamber 01, 2025 tarihinde https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/312080 adresinden alındı
Meinecke, F. (1969). Einleitung und Betrachtung zu Friedrich Meinecke . F. Meinecke içinde, Weltbürgertum und Nationalstaat (s. 20-35). München: Oldenbourg Verlag.
Rat, B. d. (16 Mai 2006). Sprachengesetz des Kantons Graubünden (SpG). Berlin: Kanton Graubünden. Ağustos 02, 2025 tarihinde alındı
Robbeets, M. B. (2021). Triangulation supports agricultural spread of the Transeurasian languages. Nature, s. 616–621. September 01, 2025 tarihinde Nature: https://doi.org/10.1038/s41586-021-04108-8 adresinden alındı
Thomas, P. (2018). Deutsch ins Grundgesetz! Wir brauchen eine überparteiliche Entscheidung des Bundestages. Ağustos 02, 2025 tarihinde https://www.deutsch-ins-grundgesetz.de/hintergrund.html adresinden alındı
Vikipedi. (2025, Juli). İbranice. Juli 05, 2025 tarihinde https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0branice Erişim: 04.08.2025 adresinden alındı
Von Humboldt, W. (1836 ). Über die Verschiedenheit des menschlichen Sprachbaues und ihren Einfluß auf die geistige Entwicklung des Menschengeschlechts. Berlin: Dümmler.
